“Andere bedrijven worstelen met precies hetzelfde”

Wat de Track opleverde: inzicht in het waardeverlies en de kansen voor waardebehoud, bereidheid om de belangrijkste knelpunten gezamenlijk aan te pakken, en drie concrete pilots om samen een begin te maken. Want dat is de kern van wat de deelnemers ontdekten: dit los je niet alleen op.

De juiste partijen aan tafel

Aan de allereerste internationale CIRCO Keten-Track deden een aantal van de grootste fietsenmerken ter wereld mee: Gazelle (Pon.Bike group), Specialized Bicycle Components, ROSE Bikes, FOCUS Bikes, Bosch eBike Systems, Accell Group, Ebikepartners, Fietsned, Lease a Bike Nederland, NOWOS, Shimano Europe Group, en Zhero Systems vanuit Nederland en Duitsland. De Track werd georganiseerd door Shift Cycling Culture, OostNL, het Battery Competence Cluster en Effizienz-Agentur NRW. Erik Bronsvoort, Non-Executive Director van Shift Cycling Culture: “De diversiteit aan tafel was geen toeval. Grote en kleine bedrijven, verspreid over de hele keten; dat is precies wat je nodig hebt om een efficiënt proces te organiseren.”

Sylvia Aßmann, Senior Manager Sustainability bij Bosch eBike Systems: “Ik vind het goed dat een groot deel van de battery value chain aanwezig was. Zo weten de afzonderlijke partners van elkaar wat de thema’s en zorgen zijn, maar ook hoe er op dit moment over wordt gedacht, en kun je het hele proces en de kringlopen beter begrijpen.”

Van ongemak naar openheid

Dat gedeelde begrip ontstaat niet automatisch. CIRCO trainer Mars Holwerda herkent de beginstappen van een Keten-Track: “Als een Track begint, zitten er concurrenten in dezelfde ruimte. Het ongemak is voelbaar, niemand wil als eerste informatie delen. Maar binnen een paar uur ontdekt iedereen dat ze tegen dezelfde problemen aanlopen, en waarschijnlijk ook dezelfde oplossingen nodig hebben. Dan wordt al snel duidelijk dat samenwerken de enige weg is. Vanaf dat moment gaat het snel.”

Nadine Tiedemann, manager van de CIRCO Hub Nordrhein-Westfalen: “De internationale uitwisseling tussen Duitse en Nederlandse bedrijven voegde uitzonderlijk veel waarde toe. Het toont aan hoe cruciaal grensoverschrijdende samenwerking binnen de circulaire economie is om oplossingen te ontwikkelen die verder gaan dan nationale perspectieven.”

Waardeverlies in beeld

Deelnemers gingen aan de start van de track aan de slag met de Value Hill, het model dat de levensfases van een product visueel inzichtelijk maakt. De waarde van een product neemt stap voor stap toe tijdens het creëren van het product (mijnbouw, productie en distributie) en bereikt zijn piek in de gebruiksfase. Daarna verliest het product waarde en glijdt het af op de heuvel. Het model zet volledig in op waardecreatie: hoe kan het gehele product, of delen ervan, terugkeren naar de fase vóór het gebruik?  

Recycling staat onderaan de helling, als allerlaatste optie. Toch eindigt het overgrote deel van de batterijen daar. En van de batterijen die nu naar recycling gaan, heeft 90% nog waarde; die gaat nu verloren. Bovendien vindt recycling grotendeels buiten Europa plaats, waardoor kritieke materialen als cobalt, lithium en nickel uit de Europese keten verdwijnen. 

Mark van der Kooi, Program Manager Sustainability bij Gazelle: “Ik was ronduit geschokt door de omvang van het waardeverlies. We hebben samen de value hill van batterijen in kaart gebracht: hoe hoog de waarde aanvankelijk is, en hoe steil die daalt zodra je richting recycling gaat. Die businesscase werkt simpelweg niet. Dat maakt één ding heel helder: je moet de waarde van een batterij zo hoog mogelijk op die value hill zien te houden.”

Iedereen loopt tegen hetzelfde aan

De uitdagingen bleken breed gedeeld: hoge transportkosten voor kleine batches, een gebrek aan inzamelstructuur, onduidelijkheid over eigenaarschap van accu’s, en een markt zonder gecertificeerd reparatieproces. Gijs Koopmans, Project Manager ESG bij Specialized: “We hebben veel barrières in kaart gebracht. Het positieve is juist dat dit gemeenschappelijke uitdagingen blijken te zijn. Andere bedrijven worstelen met precies hetzelfde, en dat betekent dat je ze brancheoverstijgend samen kunt aanpakken. Alleen red je het niet.”

Elena Breuer, Teamlead Sustainability bij ROSE Bikes, wees op de Europese dimensie: “We hadden hier geweldige spelers aan tafel. Je merkt dat we deze eisen en de uitvoering daarvan alleen gezamenlijk kunnen dragen, en dat er echt goede resultaten uitkomen als we er zo samen aan werken.”

Deelnemers definiëren hun eigen vervolgstappen

Pilot 1, Closing the Circuit, bouwt een gedeelde data-infrastructuur om een Europees businessplan te valideren. Ketenpartners leveren man-hours en ruwe data, juridische kaders en NDAs borgen de vertrouwelijkheid, en een onafhankelijke database-eigenaar synthetiseert het geheel. Zonder die onderbouwing blijft een markt van €180 miljoen, met opschalingspotentieel naar €900 miljoen, onbereikbaar.

Pilot 2 richt zich op een gecertificeerd reparatieproces voor LMT-batterijen. EU-regelgeving schrijft voor dat onafhankelijke reparatiebedrijven dit proces per februari 2027 moeten kunnen uitvoeren. Gecertificeerde reparatie bespaart OEM’s kosten op garantievervangingen en verlaagt het risicoprofiel voor de hele keten.

Pilot 3 verkent de haalbaarheid van een Europese hub voor inzameling en verwerking. Centraal staat de neutrale positie: een fysieke locatie waar batterijen worden ontvangen voordat de status van afvalstof van toepassing is, en waar beoordeling, sortering en herverdeling kunnen plaatsvinden.

Dat de deelnemers zelf de pilots hebben gedefinieerd en willen oppakken, zegt iets over de energie die de Track losmaakte. Erik Bronsvoort van Shift Cycling Culture, een van de organisatoren van de Track: “Dit vraagt om schaalgrootte, en schaalgrootte vraagt om samenwerking, met partners binnen én buiten de keten. Grote en kleine bedrijven, van ontwerp tot inzameling. Zonder die diversiteit kom je er niet.”

Oplossingen die je vooraf niet had kunnen bedenken

De CIRCO-methodiek nodigt deelnemers actief uit verder te kijken dan de meest voor de hand liggende oplossingen. Elena Breuer legt uit: “Het dwingt je toch om out of the box te denken en tot nieuwe ideeën te komen die je zonder deze methodiek niet gehad zou hebben.”

Holwerda: “Het materiaal waar we het over hebben is complex, dat is duidelijk. Maar als bedrijven samenwerken, blijkt er ook een businessmodel in te zitten. De circulaire economie draait in essentie om reuse, repair, refurbish & remanufacture. Recyclen is de laatste stap. Alle bedrijven samen hebben de kennis en skills om hier een goede business uit te bouwen.”

De potentie reikt verder dan de sector zelf. Een circulaire battery-value-chain levert groene werkgelegenheid op, versterkt de Europese maakindustrie, maakt batterijstromen traceerbaar voor ESG-rapportage en ondersteunt de doelstellingen van de EU Critical Raw Materials Act. Paul Sadowski, Sustainability Manager bij FOCUS Bikes: “De CIRCO Track heeft mij laten zien dat ook complexe onderwerpen in relatief korte tijd heel concreet kunnen worden aangepakt, mits je de juiste partijen aan tafel hebt. En dat leidt ook tot goede oplossingsrichtingen.”

* Deze opmerkingen zijn gemaakt door deelnemers in gesprekken met CIRCO en Effizienz-Agentur NRW.

Foto via onze partner Effizienz-Agentur NRW (CIRCO Nordrhein-Westfalen)