Maritieme roots als drijfveer
Samen met haar zus Marjolein is Sylvia Boer ruim vijf jaar geleden Maritime Sisters begonnen: “Voor onszelf beginnen was nooit de ambitie, maar destijds werkten we allebei in corporates in de maritieme sector en hadden veel ideeën over hoe zaken sneller en misschien wel beter konden. We waren uitgesproken en wilden aan andere knoppen draaien. Minder vergaderen en meer doen. Naar onze smaak gebeurde er te weinig om de sector te verduurzamen in het tempo dat nodig was.”
Dat de maritieme sector in hun DNA zit, maakt dat ze zo gedreven zijn om hem te laten voortbestaan. Sylvia: “We zijn geboren en getogen in deze sector, met een opa en vader die erin werkten. We kennen de sector van binnenuit. Maar hij staat onder druk. Toen we steeds vaker de vraag kregen of we mee wilden denken over de toekomst, besloten we Maritime Sisters te starten. We helpen maritieme bedrijven innovaties te versnellen die bijdragen aan een duurzamere sector, dagen managementteams uit, stimuleren strategische samenwerkingen en adresseren nieuwe thema’s die essentieel zijn voor het voortbestaan, zoals circulariteit.”
De uitdagingen van de maritieme sector
Sylvia en Marjolein focussen zich als Maritieme Sisters op een duurzame maritieme toekomst: “De maritieme sector speelt een essentiële rol in onze samenleving: voor onze (militaire) veiligheid, dat wij in Nederland droge voeten houden en voor onze energie- en voedselzekerheid. Daarom is het van groot belang dat we schepen kunnen blijven bouwen en onderhouden.”
Ze voegt toe: “We zijn als sector heel materiaalintensief – een schip bestaat nou eenmaal uit veel staal, onderdelen en componenten. En we zien dat materialen in toenemende mate schaars worden. Neem bijvoorbeeld koper, dat in alle kabels zit die door schepen lopen. Met alle digitalisering en elektrificatie hebben we in de toekomst alleen maar meer kabels nodig. En koper is eindig.”
Naast materiaalschaarste speelt ook geopolitiek een grote rol, waardoor de maritieme sector voor belangrijke keuzes staat. Sylvia: “Binnenkort hebben we misschien niet meer zomaar toegang tot bepaalde (kritieke) materialen, en oude bondgenoten zijn dat in de toekomst mogelijk niet meer. Denk aan accu’s en batterijen uit China of radartechnologie uit de VS. We hebben te maken met een verouderde vloot die duurzamer moet gaan varen, daarvoor zijn batterijen voor een deel van de vloot een oplossing, maar dan moeten we die wel tot onze beschikking hebben.”
Ook het concurrentievermogen staat onder druk, vertelt Sylvia: “We moeten concurrerend blijven bouwen, namelijk 10 tot 15% goedkoper, zoals we hebben uitgesproken in de Sectoragenda Maritieme Maakindustrie. De Nederlandse scheepsbouw staat enorm onder druk en heeft in de loop der jaren marktaandeel verloren.”
Sylvia: Sylvia: “En niet onbelangrijk: slimmer materiaalgebruik helpt de maritieme sector de klimaatdoelen te halen en biedt tegelijk commerciële voordelen, zoals lagere kosten en kortere levertijden.”
Circulariteit kan het tij keren
Circulariteit biedt een belangrijk antwoord op de uitdagingen in de maritieme sector. Sylvia legt uit: “Door de levensduur van scheepsonderdelen en -equipment te verlengen via hergebruik en reparatie, kan de sector minder afhankelijk worden van grondstoffen en werken aan meer strategische autonomie.”
Tegelijkertijd liggen er duidelijke commerciële kansen. Door onderdelen langer te gebruiken en bestaande schepen langer in de vaart te houden, kunnen materiaalkosten worden bespaard. Ook draagt circulariteit bij aan het behalen van klimaatdoelen, doordat het gebruik van grondstoffen en de bijbehorende uitstoot afneemt.
“Hoewel de voordelen evident zijn, is circulair werken nog niet vanzelfsprekend. Een belangrijke belemmering is het ontbreken van goed ingerichte retourlogistiek voor gebruikte scheepsonderdelen en -equipment”, voegt Sylvia toe.
Precies daar zet de CIRCO Keten-Track op in: het terugwinnen van waarde, het versterken van de concurrentiepositie en het combineren van economische kansen met duurzaamheidsdoelen.
De kink in de kabel: ontbrekende retourlogistiek
Het idee voor de CIRCO Keten-Track ontstond tijdens een sessie van Maritime Sisters en BlueCity met Nederlandse scheepsbouwers. Toen kwam de vraag naar voren wat gebeurt met grote scheepsonderdelen die sterk slijten, maar waarvan het materiaal nog een hoge restwaarde heeft. Sylvia: “Het korte antwoord: niets, want de retourlogistiek is nog niet ingericht. Onderdelen komen vrij, maar blijven vaak op een reparatiewerf ergens ter wereld liggen.”
Dat is een gemiste kans, want het gaat vaak om waardevolle materiaalcombinaties die bij terugname veel waarde zouden opleveren. Nu verdwijnen ze regelmatig als laagwaardig schroot. Met hun netwerk en kennis van de sector brachten Maritime Sisters daarom partijen uit de hele keten samen in deze CIRCO Keten-Track, met focus op actie in plaats van alleen gesprek. Dat resulteerde in een sterke samenwerking en concrete pilots die nu al in voorbereiding zijn.
Pilots staan in de startblokken
Sylvia: “Er staan minimaal twee pilots op de planning, te beginnen met de Thialf van deelnemer Heerema Marine Contractors. Dit schip ligt op het moment van schrijven voor onderhoud in de haven en ondergaat begin volgend jaar een levensduurverlenging. We gaan in kaart brengen welke onderdelen, materialen en reststromen daarbij vrijkomen en hoe we deze na gebruik aan boord elders zo waardevol mogelijk kunnen inzetten. Met dat inzicht kunnen we in de toekomst beter vooruitkijken, plannen en de retourlogistiek efficiënter organiseren. Daarnaast zijn er meer initiatieven, zoals een onderzoeksproject naar het hergebruik van staal voor nieuwe scheepsrompen, waar deelnemer TNO al aan werkt.”
De kracht van samenwerking
Een van Sylvia’s belangrijkste inzichten uit de CIRCO Keten-Track is de kracht van samenwerking in de keten. Sylvia: “Iedereen had hetzelfde belang en stond voor dezelfde uitdaging. Opvallend was dat er ook concurrenten aan tafel zaten, maar juist dat werkte versterkend. Iedereen was het erover eens: dit is een uitdaging, die we als sector samen moeten oplossen.”
Daarnaast bleek dat deelnemers nauwelijks overtuigd hoefden te worden van het belang van de grondstoffentransitie en de potentie van circulariteit. Sylvia: “Juist de deelnemers die in het begin het meest kritisch waren over de toegevoegde waarde van deze Track, zijn nu onze meest enthousiaste ambassadeurs.” Inmiddels staat er een terugkomdag gepland. Sylvia: “We zijn vastberaden om deze pilots verder uit te werken en door te zetten, zodat de hele sector kan profiteren van circulair denken.”
Ook meedoen aan een CIRCO (Keten-)Track?
Wil jij aan de slag met circulaire kansen in jouw eigen keten? Houd dan onze agenda of LinkedIn in de gaten. In het nieuwe jaar staan er weer nieuwe CIRCO (Keten-)Tracks gepland waar je aan kunt deelnemen. Heb jij vragen aan Maritime Sisters? Bezoek dan hun website.
Discussieer mee